sb, 26 kwietnia 2014

Koniec "Indiańskiej Wioski"

Retrospektywa. Blog Jana Daniluka
Widok na tzw. „stare” lotnisko w południowo-wschodnim krańcu Wielkiego Placu Ćwiczeń, prawdopodobnie około 1919 roku. O lewej: narożna kamienica mieszkalna na Labesweg (dziś koniec ul. Lelewela), dalej zabudowania browaru. Pośrodku murowany hangar lotniczy, dalej, w głębi – budowane właśnie zabudowania koszar lotników, czyli późniejszej „Indiańskiej Wioski”. Po prawej budynek (prawdopodobnie) szkoły pilotów Marynarki Wojennej z wieżą obserwacyjną (więcej na ten temat: na blogu iBedeker.pl) Widok na tzw. „stare” lotnisko w południowo-wschodnim krańcu Wielkiego Placu Ćwiczeń, prawdopodobnie około 1919 roku. O lewej: narożna kamienica mieszkalna na Labesweg (dziś koniec ul. Lelewela), dalej zabudowania browaru. Pośrodku murowany hangar lotniczy, dalej, w głębi – budowane właśnie zabudowania koszar lotników, czyli późniejszej „Indiańskiej Wioski”. Po prawej budynek (prawdopodobnie) szkoły pilotów Marynarki Wojennej z wieżą obserwacyjną (więcej na ten temat: na blogu iBedeker.pl) Ze zbiorów prywatnych Krzysztofa Gryndera

"Indiańska Wioska". Utrwalona głównie dzięki literaturze Güntera Grassa nazwa niewielkiego osiedla parterowych, charakterystycznych budynków w centrum największej z dzielnic Gdańska, we Wrzeszczu. Enklawa, która oparła się kilka dziesięcioleci licznym zawirowaniom dziejowym i planom, dosłownie za chwilę zniknie z powierzchni. Na jej miejscu ma powstać nowa droga i biurowiec. Cena postępu, ktoś powie. Dla mnie osobiście jednak przede wszystkim koniec urokliwego miejsca, które jest ostatnim w istocie świadkiem ważnego rozdziału historii nie tylko dzielnicy, ale i całego miasta.

Do poruszenia tematu "Indiańskiej Wioski" na blogu skłonił mnie artykuł Piotra Celeja, dziennikarza trójmiejskiej "Gazety Wyborczej" ("Rozbiorą legendarną Wioskę Indian, by wybudować drogę do centrum handlowego"). Czuję się poniekąd "wywołany do tablicy", ponieważ parę tygodni wcześniej opisałem genezę powstania tego osiedla na jednym z gdańskich portali (Tryptyk "Indiańskiej Wioski" - geneza powstania).  Tych z Państwa, którzy chcieliby dowiedzieć się nieco więcej o początkach charakterystycznego zespołu budynków przy obecnej ul. Nad Stawem, zachęcam do lektury. Tym samym niżej mogę skupić się na podzieleniu się z Państwem pewną refleksją...

Wrzeszcz w ostatnich latach przechodzi, nie boję użyć się tego określenia, potężną metamorfozę. W istocie można ją porównać ze skalą tych zmian, które dzielnica doświadczyła na przełomie XIX i XX w., kiedy przeobrażała się gwałtownie w wielkomiejską (cóż, w odpowiedniej skali, ale jednak) dzielnicę. W pierwszym dziesięcioleciu obecnego stulecia wybudowano m. in. dwie nowe galerie handlowe (w tym jedną przytłaczającą wielkością), powstały nowe wysokościowce (Quattro Towers i CPB "Neptun"), a wiaduktem nad al. Grunwaldzką poprowadzono nową arterię, która jeszcze mocniej odseparowała Strzyżę Górną od reszty dzielnicy. Trwa modernizacja (szumna "rewitalizacja") ul. Wajdeloty, w przyszłym roku ma zostać uruchomiona Pomorska Kolej Metropolitalna. Na terenie browaru powstaje nowe osiedle mieszkaniowe, zabudowywana jest także (historyczne związana z Wrzeszczem, mimo wszystko) Zaspa, gdzie na dawnym pasie startowym powstają nowe bloki.

Niektóre jednak z nowych inwestycji, których jesteśmy świadkami, mogą budzić uzasadnione obawy mieszkańców. Ich wyrazicielami (przynajmniej częściowo) są radni obu części dzielnicy (tj. Górnego i Dolnego Wrzeszcza). Co ciekawe, i tu widzę pewną paralelę między Wrzeszczem sprzed (z górką) stu latami, a obecnym... I wtedy, i dziś, aktywizacja społeczeństwa obywatelskiego przybierała formę najczęściej kreatywnego sprzeciwu czy prób podejmowania dialogu z magistratem bądź inwestorami. To temat na osobną dyskusję (i wpis).

Szczególnie duże zmiany czekają okolice obecnego dworca kolejowego we Wrzeszczu. Z jednej strony na terenie dawnego browaru powstaje nowe osiedle i centrum biurowe, z drugiej - trwa w najlepsze budowa kolejnego (trzeciego już w dzielnicy!) centrum handlowego na zasypanym stawie browarnym. Po drugiej stronie do rozbudowy szykuje się Galeria Bałtycka, swoje plany snuje również PKP, które poza nowym dworcem kolejowym (wreszcie!) chciałoby wybudować także niewielki biurowiec i - uwaga, uwaga, niespodzianka! - centrum handlowe...

Wszystkie wymienione przeze mnie inwestycje wiążą się z nowymi miejscami pracy, a dla inwestorów - z zyskami (inaczej by się tego nie podejmowali, to jasne). Dobrze. O ile jednak zaskakująco szybko przyzwyczaiłem się do górującej nad Wrzeszczem iglicy CPB "Neptun" czy rzucających cień na pobliskie uliczki Quattro Towers, a także o ile chwalę sobie to, co dzieje się na terenie browaru czy z ul. Wajdeloty (choć przekonamy się dopiero za jakiś czas, czy zmiany te faktycznie wyszły wszystkim "na plus"), to nie mogę się oprzeć wrażeniu, że okolice i mieszkańcy centrum Wrzeszcza jednak więcej stracą, niż zyskają, na przeobrażeniach wokół samego dworca kolejowego. Czy wyobrażają sobie Państwo, co może się stać, jeśli za parę lat (po wybudowaniu wszystkich nowych "świątyń handlu") wszystkie w jednym momencie ogłoszą jakąś szałową akcję "nocy zakupów" czy "przecen do iluś-tam-procent"..? Proszę przypomnieć sobie, jak wygląda podczas takich akcji okolica Galerii Bałtyckiej... Nowe gmachy handlowe zabierają przestrzeń najcenniejszą dla mieszkańców, położoną w sercu Wrzeszcza - przestrzeń, którą przy odrobinie wyobraźni i zapewne relatywnie mniejszym środkom, można byłoby spożytkować o wiele wydajniej dla rozwoju społeczności dzielnicy.  W celu stworzenia prawdziwego, otwartego, nowoczesnego i przyjaznego (dla wszystkich, nie tylko zmotoryzowanych, klientów galerii i turystów) serca dzielnicy, gdzie obok funkcji handlowych czy usługowych, byłyby też inne, np. rekreacyjne i kulturalne. Może jestem czarnowidzem, ale na mój gust za kilka lat centrum Wrzeszcz będzie tylko jedną, wielką stacją tranzytową, skąd pasażerowie będą wyskakiwać ze środków transportu, by jak najszybciej znaleźć się w jednym z kilku gmachów handlowych. Chciałbym się mylić. Naprawdę! Nie uważam siebie za "hamulcowego" postępu, nie krytykuję "dla krytyki" - rozumiem, że niekiedy rozwój wiąże się z pewnymi kompromisami względem dawnej zabudowy czy komfortu mieszkańców. Ale skala tych kompromisów w jednym miejscu, w tym wypadku we Wrzeszczu, jest w moim odczuciu zbyt duża.

Ceną, jaką Wrzeszcz płaci za nowe inwestycje w tej okolicy, jest także zniknięcie tytułowej "Indiańskiej Wioski". Klamka już zapadła, decyzji prawdopodobnie już nie da się zmienić. Jak tylko uda się wykwaterować ostatnich lokatorów, osiedle zostanie rozebrane, by ustąpić pola nowe drodze i biurowcowi. Budynki, które powstały 95 lat temu, bezpowrotnie znikną. Tymczasem niosą ze sobą większą, niż by się można było spodziewać, wartość historyczną. Są one dziś w istocie jedynymi reliktami po początkach historii gdańskiej awiacji, pionierskich czasach, gdy na skraju ówczesnego Wielkiego Placu Ćwiczeń (dziś, w uproszczeniu, teren Zaspy i północno-wschodniego Wrzeszcza właśnie) startowały pierwsze samoloty.

Powracając do tytułu tego wpisu - lekcja, jaką wyciągam z końca "Indiańskiej Wioski", jest jedna: skoro już jej nie możemy uratować, to przynajmniej postarajmy się ją możliwie najlepiej udokumentować i zapamiętać. Skoro nikt z odpowiedzialnych władz tego do tej pory nie zrobił i najwyraźniej nie ma w jakiejkolwiek formie zamiaru tego uczynić (jak sugerują radni Górnego i Dolnego Wrzeszcza), to weźmy sprawy w swoje ręce. Proszę skorzystać z dobrej pogody i odwiedzić raz jeszcze (ostatni?) to na swój sposób magiczne i zapomniane miejsce. Zachęcam gorąco.


 

 

 

 

 

Jan Daniluk

Z pasją o historii i o współczesności

Najnowsze od Jan Daniluk

Więcej w tej kategorii: « Gdańsk - miasto (e)migrantów Gdańskie rewitalizacje »

Komentarze   

0 # Scott 2018-05-04 16:51
Hello there! Would you mind if I share your blog with my facebook group?

There's a lot of folks that I think would really enjoy your content.
Please let me know. Thanks

My site chocolate: liftheightinsoles.com
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Jonathon 2017-07-30 10:52
There is definately a lot to find out about this
issue. I like all of the points you have made.

Also visit my page; foot pain dehydration (shariedarensbourg.hatenablog.c om/.../ shariedarensbourg.hatenablog.c om)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Jacquie 2017-06-22 00:26
Hi my family member! I want to say that this article is awesome, nice written and include
approximately all vital infos. I would like to peer more posts like this.


Review my web page: foot pain after running: avabeitel.weebly.com/.../...
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Lida 2017-05-02 12:53
Glad to be one of the visitors on this awing internet
site :D.

Here is my web-site; trimming toe nails (cariwittenbrin k.wordpress.com : cariwittenbrink.wordpress.com/ .../...)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Augustus 2017-05-01 06:58
Wonderful blog! I found it while searching on Yahoo
News. Do you have any suggestions on how to get listed in Yahoo News?
I've been trying for a while but I never seem to get there!
Thank you

Feel free to surf to my blog: basic shoes (glamorousskit2 83.hazblog.com: glamorousskit283.hazblog.com)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Stacie 2017-04-15 21:42
I love what you guys are up too. This sort of clever work and reporting!
Keep up the great works guys I've you guys to my blogroll.

Here is my blog :: BHW: 4-wheel.mihanblog.com/post/397
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Kristen 2017-04-07 21:51
I love your blog.. very nice colors & theme. Did you create this website yourself or
did you hire someone to do it for you? Plz respond as I'm looking to create my own blog and would like to find out where u got this from.

appreciate it

Visit my web page; manicure: misreflexiones.soopbook.es/... /...
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Elmo 2017-03-30 11:54
Howdy this is kind of of off topic but I was wondering if blogs use WYSIWYG editors or if you have to manually code with HTML.

I'm starting a blog soon but have no coding skills so I wanted to get guidance from someone with experience.

Any help would be enormously appreciated!

Check out my website: manicure: spapartsltd.com/.../...
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Luis 2017-03-27 15:29
I must thank you for the efforts you have put in writing this website.

I am hoping to view the same high-grade blog posts by you in the future as well.
In fact, your creative writing abilities has encouraged me to
get my own website now ;)

Also visit my web site; manicure: www.tamron-objektivy.cz/.../
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież

Powrót na górę