czw, 04 lutego 2016

Żołnierze, lekarze, studenci i … rozbójnik morski

Listy, notatki, zdarzenia ulotne. Blog Wojciecha Fułka
Żołnierze, lekarze, studenci i … rozbójnik morski Fot. dawnysopot.pl

Pierwsze lata powojenne to okres poszukiwania w Sopocie nowej arkadii przez wielu przybyszy, ciężko doświadczonych traumą utraty swojej dotychczasowej małej ojczyzny i poszukujących swojego miejsca do życia.

Trafili tu m.in. przybysze ze zdruzgotanej Warszawy, utraconych bezpowrotnie – jak się miało okazać – kresów, profesorowie z Lwowa, uciekinierzy z Wilna, wszyscy, którzy nie mieli już dokąd i z kim wracać – próbowali odnaleźć w przedwojennym kurorcie, wciąż eleganckim i wspominającym czasy niedawnej świetności. Gdańsk powoli podnosił się z ruin, mniej zniszczona Gdynia szybko wyrosła na gospodarczego lidera całego Pomorza, a Sopot zakwitł nie tylko jako popularna miejscowości turystyczno-uzdrowiskowa, ale jako centrum życia kulturalnego, sportowego, rekreacyjnego i towarzyskiego. Liczne knajpki, restauracje z dancingami, bary i kawiarnie przyciągały gości spragnionych rozrywki i towarzystwa.

 

Lokowali tu też swoje interesy – z uwagi na centralne położenie i stosunkowo niewielkie zniszczenia wojenne - rzemieślnicy, drobni producenci, krawcy, fryzjerzy, kosmetyczki, handlowcy, sklepikarze, jubilerzy, wytwórcy pamiątek, artyści, mechanicy, lekarze czy dentyści. Bez większych przeszkód rozwijał się wolny handel i ludzie przedsiębiorczy mogli szybko rozwinąć skrzydła. Do 1948 roku prywatni wydawcy zdążyli też w związku z tym opublikować sporą ilość przewodników informacyjnych i turystycznych, dziś stanowiących wręcz bezcenne źródło wiedzy o tamtych latach. To z umieszczonych tam tekstów i reklam możemy dziś dość precyzyjnie zrekonstruować codzienne życie w powojennym Sopocie w latach 40-tych do czasu ideologicznej „wojny o handel” Hilarego Minca.

 

„Przewodnik pod wybrzeżu” ukazał się w roku 1947, a jego wydawcą (jak mogliśmy przeczytać w stopce redakcyjnej) był „Romuald Fronik, student medycyny, b. więzień polityczny”. Jak można sądzić, udało mu się przygotować i wydać tę pozycję, zawierającą kompendium informacji na temat Gdańska, Gdyni, Sopotu, Jastarni i Helu, dzięki zamieszczonym w książce licznym reklamom. To jednak chyba jedna z ostatnich prywatnych publikacji tego typu na Wybrzeżu, bo w kolejnym roku skutecznie zlikwidowano wszelkie „oddolne” inicjatywy wydawnicze – tzw. domiarami skarbowymi lub np. wstrzymaniem nakładu (tak stało się np. z prężnym sopockim Wydawnictwem Fregata, które doprowadzono do bankructwa, nie zezwalając na dystrybucję debiutanckiej książki Stanisławy Fleszarowej-Muskat „Sen o morskiej potędze”, do której wstęp napisał sam Eugeniusz Kwiatkowski, który właśnie popadł w polityczną niełaskę).

 

Z prywatnych reklam, spisu ulic oraz listy ważniejszych instytucji możemy sporo dowiedzieć się o Sopocie AD’1947. Działały wówczas w mieście aż 3 szpitale: Miejski Szpital Chirurgiczny (ul. Abraham 18), Miejski Szpital Wewnętrzny (ul. Obrońców Westerplatte 3) oraz Miejski Szpital Zakaźny (ul. 23 Marca 93). Pierwsza siedziba Polskiego Radia (późniejszego Radia Gdańsk) w aglomeracji trójmiejskiej mieściła się również w Sopocie (ul. Chrobrego 48). Działały tu wtedy aż 3 szkoły wyższe (Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Pięknych – na „artystycznej” ulicy Obrońców Westerplatte 24 z siedzibą w urokliwej, uwiecznionej później w kilku filmach przedwojennej willi; Wyższa Szkoła Handlu Morskiego – ukochane dziecko wspomnianego Eugeniusza Kwiatkowskiego, która później zmieniła się w Wyższą Szkołę Ekonomiczną – zlokalizowana w budynku przedwojennego Gimnazjum Realnego - ul. Armii Czerwonej 101-103 oraz Wyższa Szkoła Nauk Politycznych, której żywot był stosunkowo krótki – ul. 22 Lipca 27. W przypadku ostatniego adresu (dziś jest to ulica Parkowa, zgodnie z przedwojenną nazwą) skorowidz ulic z przewodnika przypomina nam też, że w latach 1945-1947 ulica ta nosiła imię Marszałka Michała Roli-Żymierskiego. W budynku dzisiejszego sądu przy ul. 1 Maja mieściła się siedziba Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego z celami więziennymi w piwnicach. Nadal Sopot (również z uwagi na teren przygraniczny) znajdował się też pod zwierzchnictwem wojskowej komendantury, która urzędowała przy Alei Generalissimusa Stalina (w czasie wojny Adolf Hitlerstrasse, dziś Aleja Niepodległości 775).

 

Niestety sama treść merytoryczna przewodnika pozostawia wiele do życzenia i roi się od błędów. Może przeczytać tam m.in.:

 

„Żołnierz polski 28 marca (?) 1945 roku zajął Sopot i umocnił go w swoim posiadaniu przelaną krwią braci”. Ani żołnierz polski nie zajął Sopotu (zajęły go wyłącznie wojska Armii Czerwonej pod dowództwem Marszałka Konstantego Rokossowskiego, bowiem polskich żołnierzy wysłano w tym czasie do walk o Gdynię, co poniekąd miało swoje logiczne wyjaśnienie, bowiem Rosjanie uznawali teren Gdańska i Sopotu za miasta niemieckie, natomiast Gdynię – za polskie) ani to „zajęcie” nie miało miejsca 28 marca (pierwsze oddziały Rokossowskiego przekroczyły bowiem granice Sopotu w nocy z 23 na 24 marca). Dalej jest już tylko gorzej: „Najdłuższe w Europie Północnej molo, wynoszące 640 mtr długości wżyna się w morze” (skąd te wymiary?!), a „Opera Leśna w Sopocie powstała przed 25 laty” (czyli, jak wynika z prostego rachunku, powinna powstać w roku 1922, gdy tymczasem pierwszy sezon operowy w tym unikalnym leśnym amfiteatrze miał miejsce w roku 1909, aby uroczyście obchodzić swoje ćwierćwiecze w roku 1934, kiedy z tej właśnie okazji przygotowano jubileuszową, rocznicową monografię!).

 

Wymysłem autora jest też prawdopodobnie niespotykana nigdzie indziej wersja legenda o tzw. wzgórzu zamkowym, gdzie dziś znajduje się zrekonstruowane średniowieczne, drewniane grodzisko:

„… znajdował się tam przed 900 laty przed Chrystusem warowny zamek, w którym mieszkał groźny król, jeden ze skandynawskich rozbójników morskich. Miał on piękną córkę, która zakochała się w rybaku z wioski. Odbywały się tajne schadzki i spacery. Gdy ojciec dowiedział się o miłości córki do rybaka, rozgniewał się. Powołał młodzieńca na zamek i gdy ten, nie podejrzewając nic złego zgłosił się, król w czasie rozmowy rzucił w niego siekierę, powodując uplanowaną śmierć na miejscu. Córka króla, okryta wielką żałobą po stracie ukochanego, opuściła zamek, przeklinając ojca-mordercę. Następnego dnia znaleziono ją martwą nad brzegiem morza. Ojciec żałował swego czynu. Wyrzuty sumienia dręczyły go stale. Z okrutnego zrobił się pobłażliwy. W tym czasie dzikie hordy Prusaków napadły na jego kraj i zamek. Król został zabity a zamek po zabraniu z niego kosztowności, spalony”.

Pomijając już literacki styl dość niskich lotów, autor tej opowieści usłyszał zapewne dalekie echa ludowych podań o warownym sopockim grodzie i kasztelanie, ale chyba tylko jego wyobraźnia uzupełniła tę historię o „skandynawskiego rozbójnika morskiego” (a zatem Wikinga), który został sopockim królem i rządził tu całym „krajem”, o dzikie hordy Prusaków, pustoszące tę krainę i umieścił ją 900 lat p.n.e.! Niezbadane są ścieżki ludzkiej wyobraźni i niewiedzy…

 

Niezależnie jednak od wszystkich mankamentów i błędów jakimi obarczone były tego typu wydawnictwa przewodnikowe z lat 1945-1948, są to jednak dziś bezcenne źródła naszej wiedzy o tamtych latach. Późniejsze publikacje, pozbawione już niemal całkowicie reklam (jeśli się już jakieś pojedyncze trafiały, były to anonse przedsiębiorstw państwowych lub rozmaitych urzędów), z niezbędnym balastem ideologiczno-politycznym, pokazywały Sopot jako miasto „odzyskane” dla „mas pracujących miast i wsi”, które korzystały tu teraz z wszystkich (?) dobrodziejstw jedynego słusznego i sprawiedliwego ustroju oraz nowej, powojennej rzeczywistości.

 

Wojciech FUŁEK

 

„Przewodnik po Wybrzeżu’ (woj.gdańskie: Gdańsk-Sopot-Gdynia-Hel); Okno na świat – historia, urzędy, ulice, zabytki, reklamy, mapy, Wydawca: FRONIK ROMUALD – student medycyny- b. więzień polityczny, Wybrzeże 1947, Miejskie Zakłady Graficzne, Gdańsk, Pl.Wałowy 14, do nabycia w księgarniach, składach materiałów piśmiennych i kioskach.

Wojciech Fułek

"Sopocianin od zawsze i na zawsze"

Komentarze   

0 # Hugh 2018-05-14 05:49
Wonderful work! That is the kind of info that should be shared across the net.

Shame on the seek engines for no longer positioning this post upper!

Come on over and talk over with my web site . Thanks =)

My web blog ... Jeanne Laurent Voulzy
Explication Essay: 999essays.com/.../
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Lino 2018-05-14 05:12
I used to be suggested this web site by my cousin.
I am no longer sure whether this put up is written through him as no one
else recognise such precise about my problem.
You are amazing! Thanks!

Look at my blog; Dissertation Gang Der Untersuchungen: 999essays.com/.../
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Major 2018-05-14 04:46
Helpful info. Fortunate Catch Me If You Can Theme Essay: 999essays.com/.../ I discovered your site unintentionally , and I am shocked why this
coincidence didn't happened in advance! I bookmarked it.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Luca 2018-05-11 23:20
You really make it appear so easy along with your presentation however I find this matter to be really something that I feel I might by no means understand.
It kind of feels too complex and very large for me.
I'm looking ahead to your subsequent publish, I'll attempt to get the grasp Average Length Of Gmat Essay: 999essays.com/.../ it!
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Geoffrey 2018-05-11 23:03
What's up to every one, the contents existing at this site are truly amazing for people knowledge,
well, keep up the nice work fellows.

Review my web blog: Photo Essay About Personal Challenges Essay: 999essays.com/.../
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Maryellen 2018-05-11 20:28
I feel that is among the so much vital information for me. And i am glad reading
your article. But want to statement on few common issues, The website taste
is perfect, the articles is actually excellent : D.
Excellent job, cheers

Here is my web page :: John Barnes Chance Dissertations Sym 2: 999essays.com/.../
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Lavonne 2018-05-11 19:34
Good respond in return Essays
Of Francis Bacon Wiki: 999essays.com/.../ this issue with solid arguments and telling all regarding that.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Margarito 2018-05-09 21:28
Wow, amazing blog structure! How lengthy have you been blogging for?
you make running a blog look easy. Representation In The Media
Essay Ideas: 999essays.com/.../ full look of your website is fantastic, as well as the content
material!
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Buster 2018-05-09 13:52
This article offers clear idea in favor of the new
users of blogging, that actually how to do blogging and
site-building.

my webpage; Problem Solution Essay Prompt: 999essays.com/.../
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Amanda 2018-05-09 08:08
Hi this is somewhat of off topic but I was wanting to know if blogs use WYSIWYG editors or
if you have to manually code with HTML. I'm starting a blog soon but have
no coding knowledge so I wanted to get guidance from someone with experience.

Any help would be enormously appreciated!

Also visit my weblog - Money Often Costs
Too Much Essay Scholarships: 999essays.com/.../
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Darnell 2018-05-09 02:41
I couldn't resist commenting. Perfectly written!

Feel free to surf to my web page - Problem Solution Essay
Sample Topics: 999essays.com/.../
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Ara 2018-05-09 00:43
When someone writes an piece of writing he/she maintains the idea of a user
in his/her brain that how a user can be aware of it.
Thus that's why this post is perfect. Thanks!

Here is my site ... Han...j Public School
Panchkula Holiday Homework Class: 999essays.com/.../
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Vicky 2018-05-05 03:34
These are in fact fantastic ideas in concerning blogging.

You have touched some good things here. Any way keep up wrinting.



Take a look at my web blog; choc: razeshoelifts.com
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Tamika 2018-05-04 12:51
Right away I am going away to do my breakfast,
when having my breakfast coming yet again to read other news.


Here is my website choc: www.myliftkits.com
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Kazuko 2018-05-04 09:04
Can you tell us more about this? I'd care to find out some additional information.

Visit my website; choc: liftheightinsoles.com
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Cindi 2018-03-20 04:25
I think what you said was very reasonable. But, what about this?

suppose you added a little information? I mean, I don't want to tell you how to run your website,
however what if you added a post title that makes people desire more?
I mean Żołnierze, lekarze, studenci i … rozbójnik morski is a little plain. You ought to peek at Yahoo's front page and watch how they create article headlines to get viewers to
open the links. You might add a related video or a related pic or two to get people excited about everything've got to say.
In my opinion, it would bring your posts a little livelier.


Also visit my web-site; perdita di peso dalla dieta: yoxuha.dieta-vita.com
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Kala 2018-03-17 00:09
If you desire to obtain much from this piece of writing then you have to apply these
methods to your won blog.

my weblog :: cosa cucinare per perdere peso a casa: coxuna.dieta-vita.com
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Trudi 2018-03-08 19:07
I'm curious to find out what blog platform you happen The Easiest
Way to Write an Essay: assignmenthelp24.com/.../ be utilizing? I'm experiencing some minor security issues with my latest blog and I would like
to find something more safeguarded. Do you have any suggestions?
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Precious 2018-03-02 17:06
Greetings! Very useful advice within this post!
It's the little changes that will make the most significant changes.
Many thanks for sharing!

Feel free to visit my web site; Сan You Write an Essay
in One Day: assignmenthelp24.com/.../
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # India 2017-08-27 05:10
Magnificent beat ! I wish to apprentice while you amend your site, How
long will it take for my Achilles tendon to heal?: cindacunniff.weebly.com/.../ can i subscribe
for a blog web site? The account helped me a acceptable deal.

I had been a little bit acquainted of this your broadcast
offered bright clear concept
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Chanel 2017-08-26 08:48
It is perfect time to make a few plans for What
causes pain in the back of the heel?: arlynerieve.blogas.lt long run and it's time to be happy.
I have read this put up and if I may just I wish to suggest you some interesting issues or advice.

Maybe you can write subsequent articles regarding this article.

I wish to read even more issues about it!
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Jessika 2017-08-25 20:10
Link exchange is nothing else but it is simply placing the other person's web site link on your
page at suitable place and other person will also do similar
in favor of What makes you grow taller during
puberty?: altheaHartis.jimdo.com/.../....
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Orville 2017-07-29 09:00
Stunning quest there. What occurred after? Good luck!

Here is my homepage ... Foot Complaints: http
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Orval 2017-05-07 18:05
My brother recommended I would possibly like this web site.
He was totally right. This publish actually made my day.
You can not imagine just how what is a gout attack; Shebakinnan.Wor dpress.com: Shebakinnan.Wordpress.com/.../ ..., lot time I
had spent for this information! Thanks!
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Izetta 2017-05-07 17:21
Loving the info on this internet site, you have done outstanding
job on the blog posts.

Feel free to surf to my website - how to remove a foot
corn (Alina: davidarodriuez.wordpress.com/)
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Stephaine 2017-05-03 14:03
I'm not sure exactly why but this weblog is loading very slow for me.
Is anyone else having this issue or is it a issue on my
end? I'll check back later and see if the problem still exists.


Visit my web-site ... manicure: quiramata.mihanblog.com/.../22
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj
0 # Vallie 2017-04-09 21:15
Hello! This is my 1st comment here so I just wanted to give a quick shout out and tell you I genuinely enjoy
reading your articles. Can you recommend any other blogs/websites/ forums
that go over the same subjects? Thanks a lot!

Also visit my web-site; BHW: mhv85.mihanblog.com/post/2005
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytuj

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież